پماد دیلتیازم (دیلتیژل ۲ درصد) برای چیست [نحوه مصرف+عوارض]

پماد دیلتیازم برای تسریع بهبود پارگی ایجاد شده در پوست اطراف مقعد (مجرای مقعد) و کاهش علائم درد ناشی از پارگی استفاده می‌شود. دیلتیازم هیدروکلراید با شل کردن عضله اطراف مقعد عمل می‌کند. در نتیجه فشار مقعد را کاهش داده و جریان خون را به این ناحیه افزایش می‌دهد تا بهبودی حاصل شود.

دیلتیازم نوعی مسدودکننده کانال کلسیم است که معمولاً برای درمان شقاق مقعدی (فیشر) به کار می‌رود؛ شقاق، پارگی کوچکی در ناحیه مقعد است که می‌تواند موجب درد شدید و تیز شود.

همچنین می‌توان از پماد دیلتیژل پس از عمل جراحی بواسیر یا هموروئید برای کاهش اسپاسم (گرفتگی) عضلات اطراف مقعد استفاده کرد؛ اسپاسم‌هایی که می‌توانند دردناک باشند و روند بهبودی را کند کنند.

پماد دیلتیازم برای چیست

متخصصان معمولاً پماد یا ژل رکتال دیلتیازم ۲ درصد را برای درمان شقاق مقعدی مزمن تجویز می‌کنند؛ یعنی شقاق‌هایی که پس از حدود شش هفته مراقبت‌های خانگی (مانند مصرف فیبر، مایعات و حمام نشیمن آب گرم) بهبود نیافته‌اند.

در دستورالعمل بالینی سال ۲۰۲۳ «انجمن جراحان کولون و رکتوم آمریکا» (ASCRS 2023 ) آمده است که مسدودکننده‌های موضعی کانال کلسیم در بهبود شقاق مزمن تقریباً به اندازه نیتروگلیسیرین موضعی موثرند، اما عوارض جانبی کمتری (مانند سردرد) ایجاد می‌کنند و می‌توانند به عنوان درمان خط اول مورد استفاده قرار گیرند.

برخی متخصصان همچنین استفاده از آن را برای سایر عوارض همراه با اسپاسم عضلات مقعد، مانند درد پس از درمان هموروئید یا دوره‌های اسپاسم عضلات رکتوم، مد نظر قرار می‌دهند. تنها یک پزشک متخصص و دکتر شقاق می‌تواند تشخیص دهد که آیا این دارو برای فرد مناسب است یا خیر؟

پماد دیلتیازم برای هموروئید

پماد دیلتیازم دارویی از دسته مسدودکننده‌های کانال کلسیم است که برای کمک به بهبود شقاق مقعدی، تسریع ترمیم زخم و یا درمان بواسیر خارجی ترومبوزه (لخته‌دار) به کار می‌رود. این پماد بیشتر برای شقاق مقعدی استفاده می شود و داروی درمان مستقیم بواسیر نیست. اما اگر همراه با هموروئید اسپاسم و درد ناشی از شقاق وجود داشته باشد پزشک ممکن است پماد یا ژل موضعی دیلتیژل را توصیه کند.

مکانیسم اثر پماد دیلتیازم

دیلتیازم هیدروکلراید با شل کردن عضلات اطراف مقعد عمل می‌کند. این کار می‌تواند به موارد زیر کمک کند:

• کاهش فشار و اسپاسم عضلانی
• بهبود جریان خون
• تسکین درد و کمک به روند بهبودی

The medicine is thought to work by helping the ring muscle (sphincter) that goes around the anus (back passage) to relax and allow blood to flow to the lining of the anus (back passage)

مکانیسم اثر این دارو بدین صورت است که به شل شدن عضله حلقوی (اسفنکتر) اطراف مقعد کمک کرده و امکان جریان یافتن خون به بافت پوششی مقعد را فراهم می‌سازد. این امر به روند بهبودی کمک کرده و موجب تسکین درد می‌شود.

www.nice.org.uk

دیلتیازم یک مسدودکننده کانال کلسیم است. اگر مستقیماً روی ناحیه مقعد اعمال شود، آن عضله را شل می‌کند که اسپاسم و درد را کاهش می‌دهد و اجازه می‌دهد خون بیشتری به بافت برسد تا شقاق بتواند بهبود یابد.
هدف از مصرف منظم این کرم، شکستن چرخه‌ی درد، اسپاسم و پارگی مجدد است؛ و دقیقاً به همین دلیل است که تجویز می‌شود.

ژل موضعی دیلتیژل و پماد دیلتیازم

هر دو شکل دارو حاوی غلظت یکسانی از دیلتیازم (۲٪) هستند و روی ناحیه مشابهی استعمال می‌شوند. تفاوت آن‌ها در ماده پایه است که بر حس و نحوه پخش شدن آن‌ها تأثیر می‌گذارد. جدول زیر این تفاوت‌ها را صرفاً جهت آگاهی و آموزش شرح می‌دهد.

فرم دارو	نحوه استفاده	یادداشت‌ها
پماد دیلتیازم	مقدار کمی طبق دستورالعمل، روی ناحیه مقعدی استعمال شود.	یک پایه روغنی و شبیه به وازلین که روی پوست ثابت می‌ماند و می‌تواند از آن محافظت کند.
ژل موضعی دیلتیژل	مقدار کمی طبق دستورالعمل، روی ناحیه مقعدی استعمال شود.	پایه‌ای با قابلیت شستشو با آب که به‌راحتی پخش می‌شود و حس چربی کمتری دارد.

نحوه مصرف پماد دیلتیازم

• پیش و پس از استفاده، دستان خود را بشویید.
• مقدار کمی از کرم (حدود ۲.۵ سانت یا به اندازه یک نخود) را روی انگشت خود قرار دهید و آن را روزی دو بار در قسمت داخلی و اطراف مقعد بمالید. برخی پزشکان استفاده از آن را پس از اجابت مزاج نیز توصیه می‌کنند.
• دوره درمان معمولاً تا زمان برطرف شدن درد یا حداکثر به مدت هشت هفته ادامه می‌یابد. حتی اگر درد زودتر از این مدت تسکین یابد. دارو را طبق دستور استعمال کنید.
• از کرم دو بار در روز (صبح و عصر) یا طبق دستور پزشک استفاده کنید
• دارو را تنها در ناحیه‌ای که پزشک تعیین کرده است به کار ببرید و هرگز بدون مشورت، دوز مصرفی را تغییر ندهید یا درمان را زودتر از موعد متوقف نکنید.
• این محصول فقط برای استعمال خارجی است. از مصرف خوراکی آن خودداری کنید.

مقدار مصرف پماد دیلتیازم

برای شقاق مقعدی مزمن، استفاده از پماد دیلتیازم ۲ درصد را به دفعات دو بار در روز و به مدت ۶ تا ۸ هفته توصیه می‌کنند؛ همچنین سرویس سلامت همگانی (NHS) در راهنمای خود درباره نحوه و زمان مصرف دیلتیازم، مقدار مصرف را به اندازه ۲/۵ سانتی‌متر (یا به اندازه یک نخود) تعیین کرده است که باید در ناحیه درست داخل مقعد استعمال شود و نباید بیش از 8 هفته استفاده شود.

بهترین زمان مصرف پماد دیلتیازم

بهترین زمان مصرف پماد دیلتیازم بعد از اجابت مزاج و دفع مدفوع است. سعی کنید پیش از استفاده از پماد دیلتیازم، عمل دفع را انجام دهید؛ زیرا این کار باعث می‌شود کرم برای مدت طولانی‌تری با ناحیه مورد نظر در تماس بماند.

طریقه مصرف پماد دیلتیازم برای شقاق

ضربه بزنید، مالش ندهید. هدف شما قرار دادن ملایم کرم است، نه ماساژ شدید.

برای شقاق مقعدی مزمن، پروتکل استاندارد این است که کرم را حدود ۱ سانتی‌متر داخل کانال مقعد و در امتداد حاشیه شقاق قرار دهید، اما آن را مستقیماً به بافت زخم باز نمالید.

باید اجازه دهید تا به طور طبیعی جذب شود. قطع درمان به محض بهبود درد، اغلب قبل از ۶ هفته، با میزان عود بیش از ۴۰٪ مرتبط است.

از انگشت استفاده کنید. کرم را به آرامی داخل مقعد و اطراف حاشیه آسیب دیده قرار دهید. یک ضربه یا کشیدن ملایم کافی است. آن را نمالید. به دنبال شقاق نگردید. سعی نکنید هر میلی‌متر را بپوشانید.

عوارض پماد دیلتیازم

همه داروها عوارض جانبی دارند، اما این عوارض در تمام افرادی که دارو را مصرف می‌کنند، بروز نمی‌کند. شایع‌ترین عوارض ناخواسته دیلتیازم هیدروکلراید (که در کمتر از ۱ نفر از هر ۱۰ مصرف‌کننده رخ می‌دهد) عبارتند از:

• سردرد: بیشتر سردردها شدید یا طولانی‌مدت نیستند و می‌توان آن‌ها را با مسکن‌های ساده درمان کرد. اگر سردرد برطرف نشد یا آزاردهنده بود، لطفاً با پزشک مشورت کنید.
• احساس سبکی سر یا سرگیجه، به‌ویژه هنگام برخاستن از حالت نشسته یا درازکش. اگر دچار سرگیجه شدید، بنشینید یا دراز بکشید تا این احساس برطرف شود.
• سوزش یا خارش موضعی یا خونریزی مقعدی

اگر علائم دیگری را تجربه کردید که تصور می‌کنید ممکن است ناشی از این دارو باشد، با پزشک صحبت کنید.

هنگامی که دیلتیازم در ناحیه مقعد استعمال می‌شود، تنها مقدار کمی از آن جذب بدن می‌شود و مطالعات نشان می‌دهند که میزان بروز سردرد در مقایسه با نیتروگلیسیرین موضعی (دیگر درمان رایج موضعی برای شقاق) کمتر است. همچنین مواردی از درماتیت تماسی (نوعی بثورات پوستی خارش‌دار) گزارش شده است که معمولاً با قطع مصرف دارو برطرف می‌شود.

تداخل دارویی پماد دیلتیازم

پماد دیلتیازم موضعی معمولاً تداخل دارویی کمتری دارد چون مقدار کمی از آن ممکن است وارد خون شود.

• داروهای کاهش‌دهنده فشار خون
• داروهای قلبی خاص
• سیلدنافیل، تادالافیل و واردنافیل
• داروهای مؤثر بر آنزیم‌های کبدی

مصرف هم‌زمان دیلتیازم و لیدوکائین، ترکیب این داروها ممکن است سطح خونی و اثرات لیدوکائین را افزایش دهد. این امر می‌تواند خطر بروز عوارض جانبی جدی مانند افت فشار خون، کاهش ضربان قلب، بی‌نظمی ضربان قلب، دشواری در تنفس و تشنج را افزایش دهد.

پیش از مصرف دیکلوفناک، اگر از داروی دیلتیازم نیز استفاده می‌کنید، پزشک را مطلع سازید؛ زیرا مصرف همزمان این دو دارو ممکن است باعث افزایش فشار خون شود.

سایر روش های درمان شقاق

انتخاب روش مناسب برای درمان شقاق به مواردی مثل نوع شقاق و شدت علائم و یا مدت زمان ابتلا بستگی دارد. شقاق خفیف در مراحل اولیه ممکن است با اصلاح سبک زندگی و رژیم غذایی و یا دارو بهبود یابد اما شقاق مزمن که در برابر درمان مقاوم شده است معمولاً با روش های تخصصی پزشکی بهبود می یابد.

درمان دارویی شقاق

یکی از درمان های اولیه برای کمک به ترمیم و کنترل علائم، داروی شقاق می باشد. با توجه به شرایط بیمار، پزشک داروهایی مانند دیلتیازم، نیتروگلیسیرین موضعی، داروهای بی‌حس‌کننده، هیدروکورتیزون و یا پمادهای مخصوص ناحیه مقعد را با هدف کاهش درد و التهاب و یا کاهش اسپاسم عضله مقعد تجویز می کند.

درمان خانگی شقاق

برای شقاق های خفیف، اصلاح سبک زندگی و تغییرات رژیم غذایی می تواند کمک کننده باشد. مصرف بیشتر فیبر و مایعات، مصرف ملین ها و نشستن در حمام سیتز یا تشت آب گرم از مهم ترین اقدامات درمان شقاق در خانه می باشد.

درمان تخصصی و پزشکی شقاق

اگر روش های خانگی و یا دارو نتیجه ای نداشته باشد، از روش هایی مثل لیزر شقاق یا عمل جراحی شقاق و یا تزریق بوتاکس شقاق استفاده خواهد شد که ماده بوتولینوم مستقیماً به عضله اسفنکتر مقعدی تزریق می شود تا فشار و اسپاسم عضلانی را کاهش دهد.

برای درمان شقاق های مزمن و مقاوم نیز ممکن است از روش های عمل جراحی بسته به شدت علائم و نظر جراح استفاده شود.

بهترین روش درمان شقاق

برای همه بیماران نمی توان یک روش واحد را به عنوان بهترین و قطعی ترین روش درمان شقاق در نظر گرفت. شقاق خفیف در بسیاری موارد با اصلاح سبک زندگی و نرم نگه داشتن مدفوع و کنترل یبوست بهبود پیدا میکند اما شقاق مزمن ممکن است به درمان های تهاجمی تری نیاز داشته باشد.

روش هایی مثل جراحی و یا لیزر جزو روش های رایج برای درمان شقاق هستند که عمل لیزر شقاق کمتر تهاجمی بوده، نقاهت کوتاه تری داشته، بدون بیهوشی و خونریزی و به صورت سرپایی، بدون نیاز به بستری شدن در عرض یک ساعت می تواند انجام شود.

سوالات متداول درباره پماد دیلتیازم

نوشته پماد دیلتیازم (دیلتیژل ۲ درصد) برای چیست [نحوه مصرف+عوارض] اولین بار در کلینیک پایتخت پدیدار شد.