برای شروع کوهنوردی چه لوازمی لازم است؟ نتیجه 28 سال تجربه

اگر تازه می‌خواهید کوهنوردی را شروع کار کنید، احتمالاً اولین سؤالی که برایتان پیش می‌آید این است که برای شروع کار کوهنوردی چه لوازمی لازم است؟ آیا باید از همان ابتدا کفش سنگین، کوله بزرگ و لباس‌های گران‌ارزش و تخصصی بخریم؟

جواب من به این سؤال، بر پایه سال‌ها تجربه در کوهستان، این است: نه!

من، مهدی جباریان، از سال ۱۳۷۷ و زمانی که سال اول دبیرستان بودم با کوهنوردی آشنا شدم و از سال ۱۳۷۸ به باشگاه کوهنوردی پیوستم. اولین صعودهای من به دماوند و علم‌کوه به سال ۱۳۷۹ برمی‌گردد و از آن زمان تاکنون صدها صعود مختلف داشته‌ام؛ از جمله ۱۱۷ بار صعود دماوند، حدود ۲۰ صعود دیواره و گرده علم‌کوه، صعود زمستانی دماوند و علم‌کوه از مسیرهای مختلف، خط‌الرأس‌هایی مثل دوبرار در زمستان و صعودهای سرعتی و چندجبهه‌ای دماوند و در ادامه قلل مختلفی مانند خانتنگری. تا سرپرستی و مربیگری اردوهای هیمالیانوردی.

در این مقاله می‌خواهم از تجربه شخصی خودم و مشاهده صدها(بلکه هزاران کوهنورد دیگر) بگویم و تبیین بدهم برای ابتدا کوهنوردی واقعاً به چه وسایلی نیاز دارید و چه چیزهایی را بهتر است در ابتدای کار خیلی سخت نگیرید.

هدف این است که به خاطر تصور اشتباه درباره تجهیزات، آغاز کوهنوردی را عقب نیندازید یا هزینه غیرضروری نکنید. و البته انتخاب اشتباه هم نداشته باشید.

اولین چیزی که به آن نیاز دارید، یک کفش کوهنوردی سبک است.

برای ابتدا، بسته به نوع برنامه‌ای که می‌خواهید انجام دهید، می‌توانید از کفش ترکینگ سبک، کفش کوهپیمایی، کفش اپروچ یا حتی در بعضی مسیرهای ساده از کفش تریل مناسب استفاده کنید.

یکی از اشتباهات رایج افراد تازه‌کار این است که تصور می‌کنند هرچه کفش سنگین‌تر و محکم‌تر باشد، برای کوهنوردی بهتر است.

در حالی که کفش سنگین، همان‌طور که از اسمش مشخص است، وزن بیشتری دارد و در مسیرهای طولانی می‌تواند فشار بیشتری به پاها وارد کند. کفش‌های سنگین معمولاً زیره و ساختار محکم‌تری هم دارند و برای شرایط خاصی طراحی شده‌اند؛ نه اینکه لزوماً بهترین انتخاب برای هر کوهنورد تازه‌کاری باشند.

اگر قرار است در ابتدا برنامه‌های یک‌روزه، مسیرهای پاکوب و کوهپیمایی‌های معمولی انجام دهید، یک کفش ترکینگ سبک نیم‌ساق یا کفش کوهپیمایی مناسب می‌تواند ماه‌ها کار شما را راه بیندازد.

بعداً وقتی تجربه بیشتری پیدا کردید و نوع برنامه‌های شما روشن شد، می‌توانید کفش تخصصی‌تری متناسب با برنامه‌هایتان تهیه کنید.

نکته کلیدی: راحتی کفش از دوام آن مهم تر است. کفش را می توانید بخریداری، پا را نه!

دومین وسیله‌ای که برای ابتدا نیاز دارید، یک کوله کوهنوردی سبک و مناسب برنامه‌های یک‌روزه است.

برای بیشتر برنامه‌های ابتدایی، یک کوله حدود ۱۰ تا ۲۰ لیتر می‌تواند مفصلاً کافی باشد.

یکی از اشتباهات دیگر تازه‌کارها این است که از همان ابتدا یک کوله ۴۰، ۵۰ یا حتی ۶۰ لیتری می‌خرند و بعد هر چیزی که داخل خانه دارند در آن قرار می‌دهند! یک کوله برای همه برنامه ها از پایه و اساس اشتباه است.

کوله بزرگ‌تر معمولاً باعث می‌شود وسایل بیشتری با خودتان ببرید و در نهایت وزن بیشتری را به کوه حمل کنید.

این مسئله مخصوصاً برای کسی که هنوز آمادگی بدنی کافی ندارد، می‌تواند فشار غیرضروری به بدن وارد کند.

در بسیاری از برنامه‌های یک‌روزه حتی یک کوله رانینگ یا کوله سبک ورزشی هم می‌تواند نیاز شما را برطرف کند؛ البته به شرطی که حجم و فرصتات آن با برنامه شما تناسب داشته باشد.

وقتی وارد برنامه‌های شب‌مانی، چندروزه یا زمستانی شدید، آن زمان کوله بزرگ‌تر و تخصصی‌تر معنا پیدا می‌کند.

نکته: 99% کوهنوردان هیچ وقت وارد برنامه های زمستانی چند روزه یا چنین سطحی نمی شوند پس اگر تازه کار هستید بدانید که 99% نیازی به کوله های خیلی بزرگ نخواهید داشت.

سومین چیزی که نیاز دارید، یک دست لباس مناسب است.

در مورد لباس کوهنوردی، به‌جای اینکه از همان ابتدا تعداد زیادی لباس تخصصی بخریداری، بهتر است مفهوم لایه‌پوشی را یاد بگیرید.

برای ابتدا، مهم‌ترین بخش‌های پوشش شما شامل لایه اول، لایه میانی و لایه بیرونی است.

یکی از مهم‌ترین لباس‌ها، یک کاپشن کوهنوردی یا لایه بیرونی مناسب است.

برای برنامه‌های سردتر می‌توانید از سیستم دوپوش استفاده کنید که معمولاً شامل یک لایه گرم‌کننده مانند پلار و یک لایه بیرونی ضدباد و ضدآب است.

در بازار ایران بعضی از این محصولات با عنوان‌هایی مثل کاپشن گورتکس شناخته می‌شوند، هرچند باید توجه داشت که گورتکس نام یک فناوری و نوعی ممبران است و هر کاپشن ضدآبی الزاماً گورتکس نیست.

در انتخاب کاپشن، فقط به ضدآب بودن توجه نکنید. قابلیت تنفس، وزن، مقاومت در برابر باد، راحتی و تناسب آن با نوع برنامه هم اهمیت دارد.

برای آغاز کوهنوردی سه‌فصل، لازم نیست حتماً گران‌ترین کاپشن موجود در بازار را بخریداری.

چهارمین وسیله مهم، یک شلوار مناسب کوهنوردی است.

برای برنامه‌های تابستانی و سه‌فصل، یک شلوار ترکینگ سبک و راحت انتخاب مناسبی است.

برای فصل سرد و برنامه‌های زمستانی، بسته به شرایط می‌توان از شلوارهای مقاوم‌تر در برابر باد و سرما یا سیستم چندلایه استفاده کرد.

مهم‌ترین نکته این است که شلوار آزادی حرکت مناسبی داشته باشد، در زمان بالا رفتن از شیب پا را محدود نکند و متناسب با فصل و شرایط برنامه انتخاب شود.

قرار نیست یک شلوار را برای تمام شرایط کوهستان استفاده کنید.

یک پلار سبک یکی از کاربردی‌ترین لباس‌هایی است که می‌توانید برای کوهنوردی داشته باشید.

پلار را می‌توانید زیر کاپشن استفاده کنید و در بسیاری از شرایط به‌تنهایی نیز به عنوان یک لایه گرم‌کننده مناسب عمل می‌کند.

مزیت پلار این است که نسبتاً سبک است، شتابان خشک می‌شود و برای فعالیت بدنی در هوای خنک بازده مناسبی دارد.

برای آغاز نیازی نیست حتماً سراغ مدل‌های بسیار حرفه‌ای و گران‌ارزش بروید. یک پلار ساده، سبک و با کیفیت مناسب برای بسیاری از برنامه‌ها کافی است. اگر کاپشن دوپوش تهیه می کنید معمولا پلار هم لازم نخواهید داشت.

لباس لایه بیس اول مستقیماً با بدن در تماس است و وظیفه اصلی آن کمک به مدیریت عرق و رطوبت بدن است.

برای ابتدا می‌توانید از لباس‌های ورزشی با قابلیت خشک‌شوندگی با سرعت استفاده کنید.

تا حد قابلیت از لباس‌های نخی برای فعالیت شدید در هوای سرد استفاده نکنید؛ چون پنبه رطوبت را جذب می‌کند و دیر خشک می‌شود و لباس خیس می‌تواند باعث احساس سرما شود.

یک تی‌شرت ورزشی مناسب برای بسیاری از برنامه‌های سه‌فصل می‌تواند کافی باشد.

شاید جوراب کوهنوردی در نگاه اول وسیله مهمی به نظر نرسد، اما اگر یک برنامه طولانی را با جوراب نامناسب بروید، متوجه اهمیت آن خواهید شد!

جوراب نامناسب می‌تواند باعث ساییدگی، ایجاد تاول و ناراحتی پا شود.

جوراب را متناسب با کفش و فصل انتخاب کنید.

نکته مهم: جوراب می تواند اندازه کفش مهم باشد و اینکه حتما جوراب نو بپوشید. جوراب های کهنه شل می شوند و باعث تاول و گرفتاری هستند.

باتومبرای شروع کار کوهنوردی الزاماً ضروری نیست، اما در مسیرهای طولانی و شیب‌دار می‌تواند وسیله بسیار مفیدی باشد.

باتوم به حفظ تعادل کمک می‌کند و در شرایط مختلف می‌تواند بخشی از فشار واردشده به اندام تحتانی را بین دست‌ها و پاها توزیع کند.

برای ابتدا نیازی نیست گران‌ترین باتوم بازار را بتهیه. یک جفت باتوم قابل تنظیم و مناسب برای برنامه‌های شما کافی است.

نکته: باتوم باید جفتی استفاده شود نه تکی!

یک کلاه کوهنوردی مناسب و یک جفت دستکش کوهنوردی متناسب با فصل هم بهتر است در تجهیزات شما وجود داشته باشد. دستکش 5 انگشتی برای اکثر افراد کفایت می کند.

در کوهستان شرایط آب‌وهوایی می‌تواند شتابان تغییر کند. ممکن است در ابتدای مسیر هوا گرم باشد اما با رشد ارتفاع، باد و نزول دما دقیقاً شرایط تغییر کند.

در تابستان، محافظت در برابر آفتاب اهمیت زیادی دارد و در فصل سرد باید کلاه و دستکش مناسب شرایط سرما همراه داشته باشید.

عینک کوهنوردی آفتابی هم از تجهیزات مهم کوهنوردی است.

در ارتفاعات شدت تابش خورشید بیشتر است و روی برف نیز انعکاس نور می‌تواند بسیار شدید باشد.

برای برنامه‌های معمولی یک عینک ورزشی با محافظت مناسب در برابر UV می‌تواند کافی باشد. و البته قطعا باید همراه داشته باشید.

اگر وارد برنامه‌های ارتفاع بالا، زمستانی یا مسیرهای برفی شدید، باید عینک را متناسب با همان شرایط انتخاب کنید.

آب یکی از ضروری‌ترین چیزهایی است که باید در هر برنامه کوهستانی همراه داشته باشید.

برای برنامه‌های کوتاه می‌توانید از بطری یا قمقمهاستفاده کنید و در برنامه‌های طولانی‌تر، کیسه آب داخل کوله هم گزینه بسیار خوبی است.

البته مقدار آب موردنیاز برای همه برنامه‌ها یکسان نیست و به عواملی مثل مدت برنامه، دما، ارتفاع، شدت فعالیت و دسترسی به منابع آب بستگی دارد.

بنابراین به جای اینکه همیشه یک مقدار ثابت آب حمل کنید، شرایط برنامه را از قبل تحلیل کنید.

نکته: در کوهنوردی دو برابر شهر آب مصرف می کنید.

اگرچه ممکن است برنامه شما قرار باشد صبح آغاز شود و قبل از تاریکی تمام شود، اما چراغ پیشانی یکی از وسایلی است که ضروری است همیشه در کوله داشته باشید.

چرا؟

چون در کوهستان همیشه همه چیز مطابق برنامه پیش نمی‌رود.

ممکن است مسیر طولانی‌تر از انتظار باشد، یکی از اعضای گروه دچار مشکل شود، هوا تغییر کند یا به هر دلیل برنامه عقب بیفتد.

چراغ پیشانی نسبت به چراغ‌قوه معمولی مزیت بزرگی دارد: دست‌های شما آزاد می‌ماند.

یک کیف کمک‌های اولیه کوچک هم بهتر است همیشه همراهتان باشد.

برای برنامه‌های معمولی لازم نیست از همان ابتدا یک کیف بسیار بزرگ و حرفه‌ای داشته باشید. وسایل اولیه پانسمان و چند وسیله ضروری متناسب با برنامه می‌تواند ابتدا مناسبی باشد.

در کنار آن، وسایلی مثل:

می‌توانند در برنامه‌های مختلف کاربرد داشته باشند.

البته تجهیزات موردنیاز باید همیشه بر پایه نوع، فصل، ارتفاع، مدت و دشواری برنامه انتخاب شوند. می توانید چنینی کیفی را در خانه بسازید.

به نظر من این قسمت حتی از لیست تجهیزات هم مهم‌تر است.

خیلی از افراد قبل از اینکه حتی چند برنامه کوهپیمایی انجام دهند، آغاز می‌کنند به سفارش تجهیزات حرفه‌ای.

کفش سنگین، کوله ۶۰ لیتری، لباس‌های تخصصی زمستانی، گتر، GPS، تجهیزات فنی و ده‌ها وسیله دیگر می‌خرند، در حالی که هنوز مشخص نیست اصلاً چه نوع کوهنوردی را قرار است دنبال کنند.

این کار را نکنید.

اول چند برنامه ساده بروید.

بعد ببینید بیشتر به چه چیزی علاقه دارید:

هرکدام از این فعالیت‌ها تجهیزات متفاوتی می‌خواهند.

کسی که فقط برنامه‌های یک‌روزه تابستانی انجام می‌دهد، طبیعتاً به همان تجهیزاتی نیاز ندارد که یک کوهنورد زمستانی یا صعودکننده فنی نیاز دارد.

اگر بخواهم بر پایه تجربه خودم پیشنهاد بدهم، در ابتدای کار پولتان را روی چند وسیله اصلی و باکیفیت متمرکز کنید.

در درجه اول:

همین تجهیزات می‌توانند برای ابتدا بسیاری از برنامه‌های کوهپیمایی کافی باشند.

بعد از چند برنامه، خودتان بهتر متوجه می‌شوید چه چیزی کم دارید.

این روش هم اقتصادی‌تر است و هم باعث می‌شود تجهیزات را طبق نیاز واقعی خودتان بسفارش، نه صرفاً بر پایه تبلیغات یا توصیه ارائهنده.

با یک کمد وسیله هم کوهنورد نمی‌شوید؛ کوهنوردی بیش از تجهیزات گران‌نرخ، به دیسیپلین، اشتیاق و اراده نیاز دارد.

یک نکته مهم را نباید فراموش کنیم:

تجهیزات خوب جای تجربه و آموزش را نمی‌گیرد.

اگر تازه می‌خواهید کوهنوردی را شروع کار کنید، بهتر است برنامه‌های ابتدایی را با افراد باتجربه یا در قالب یک باشگاه کوهنوردی انجام دهید.

یادگیری مواردی مثل:

گاهی بسیار مهم‌تر از داشتن گران‌ترین تجهیزات است.

کوهنوردی فقط بالا رفتن از یک قله نیست.

بخشی از کوهنوردی، دانستن زمان ادامه دادن و مهم‌تر از آن، دانستن زمان برگشتن است.

اگر بخواهم تمام این مقاله را خیلی خلاصه کنم، برای ابتدا کوهنوردی لازم نیست یک کوهنورد حرفه‌ای باشید و تجهیزات یک کوهنورد حرفه‌ای را هم داشته باشید.

برای برنامه‌های ساده و یک‌روزه، یک کفش مناسب، کوله سبک، لباس و شلوار متناسب با فصل، جوراب مناسب، آب، کلاه، عینک و چند وسیله ضروری می‌تواند ابتدا خوبی باشد.

بعد از آن، با رشد تجربه و روشن شدن نوع برنامه‌هایی که انجام می‌دهید، تجهیزات خود را مرحله‌به‌مرحله دقیق کنید.

من بعد از سال‌ها حضور در کوهستان به این خروجی رسیده‌ام که یکی از موانع شروع کار کوهنوردی، گاهی تصور ما از تجهیزات موردنیاز است.

فکر می‌کنیم برای شروع کار باید همه چیز را داشته باشیم؛ در حالی که واقعیت این است که لازم نیست از روز اول تجهیزات یک کوهنورد حرفه‌ای را داشته باشید.

با تجهیزات مناسب و متناسب با سطح خودتان آغاز کنید، تجربه کسب کنید، آموزش ببینید و به‌مرور تجهیزاتتان را ارتقا دهید.

مهم این است که آغاز کنید.

سوالات متداول

آخرین اطلاعات درباره کوهنوردی چیست؟

جدیدترین اطلاعات و تغییرات مربوط به کوهنوردی در این گزارش ارائه شده است.

چرا برای شروع کوهنوردی چه لوازمی لازم است؟ نتیجه 28 سال تجربه اهمیت دارد؟

این موضوع به دلیل اطلاعات و کاربردهای مرتبط، مورد توجه کاربران قرار گرفته است.

مهم‌ترین نکات درباره شروع چیست؟

جزئیات مهم و نکات قابل توجه درباره شروع در متن مقاله بررسی شده است.